Honderdduizenden huiseigenaren naderen onbewust einde renteaftrek

Een grote groep Nederlandse huiseigenaren met een aflossingsvrije hypotheek weet niet wanneer hun recht op hypotheekrenteaftrek stopt. Dat kan de komende jaren leiden tot onverwachte stijgingen van de netto woonlasten. Vooral huishoudens met oudere hypotheken uit de jaren negentig en begin jaren 2000 lopen dit risico.
Uit onderzoek van financieel adviesorganisatie Van Bruggen blijkt dat voor een eerste groep huiseigenaren het moment nadert waarop de renteaftrek na dertig jaar vervalt. Daardoor kan de netto hypotheeklast plotseling aanzienlijk toenemen. Volgens het onderzoek weet 56% van de huiseigenaren tussen de 40 en 67 jaar met een aflossingsvrije hypotheek niet wanneer hun recht op hypotheekrenteaftrek eindigt.
Eerste einddatum nadert in 2031
Sinds de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001 geldt dat hypotheekrente maximaal dertig jaar aftrekbaar is. Voor hypotheken die al bestonden op 1 januari 2001 begon die termijn op dat moment te lopen. Dat betekent dat voor een eerste groep huiseigenaren de renteaftrek per 1 januari 2031 stopt.
Veel van deze huishoudens hebben een aflossingsvrije hypotheek uit de jaren negentig of begin jaren 2000. Zij naderen inmiddels vaak de pensioengerechtigde leeftijd. Daardoor kan het wegvallen van het fiscale voordeel samenvallen met een daling van het inkomen na pensionering.
Onzekerheid over fiscale regels
Uit het onderzoek blijkt dat de fiscale regels rond de eigen woning voor veel huiseigenaren onduidelijk zijn. Zo weet 24% niet dat hypotheekrente maximaal dertig jaar aftrekbaar is. Daarnaast is 58% niet op de hoogte van de regels die sinds 2013 gelden voor nieuwe aflossingsvrije hypotheekdelen, waarvoor renteaftrek niet meer mogelijk is in box 1.
Ook de historische gegevens van hypotheken zijn voor veel huishoudens lastig te achterhalen. Door verhuizingen, verbouwingen of het samenvoegen van hypotheekdelen is het voor eigenaren vaak onduidelijk wanneer de aftrektermijn precies is gestart. Hierdoor wordt het lastig om te bepalen wanneer het fiscale voordeel eindigt.
Mogelijk grote impact op maandlasten
Het wegvallen van de hypotheekrenteaftrek kan volgens de onderzoekers een aanzienlijk effect hebben op de netto woonlasten. Als een huishouden momenteel netto ongeveer € 1.000 per maand aan hypotheeklasten betaalt, kan dat zonder renteaftrek oplopen tot ruim € 1.600.
Wanneer dit samenvalt met een daling van het inkomen na pensionering, kan de verhouding tussen inkomen en hypotheeklasten sterk veranderen. In een voorbeeldscenario kan een huishouden daardoor ongeveer 40% van het inkomen aan hypotheeklasten kwijt zijn, waar dat eerder circa 20% was.
Discussie over mogelijke oplossingen
Volgens Van Bruggen speelt de vraag hoe met de aflopende aftrek moet worden omgegaan al langer. Daarbij worden verschillende opties genoemd, zoals het verlengen van de aftrekperiode voor aflossingsvrije hypotheken tot 2042, wanneer voor deze groep de aftrek volledig zou zijn uitgefaseerd.
Een andere mogelijkheid is om de renteaftrek voor aflossingsvrije hypotheken vanaf 2031 te beëindigen of geleidelijk af te bouwen tot 2042. Een dergelijke oplossing zou echter uitvoerbaar moeten zijn voor de Belastingdienst en kan gevolgen hebben voor de overheidsfinanciën.
Dalend aandeel aflossingsvrij
Inmiddels neemt de vraag naar aflossingsvrije hypotheken neemt af. In februari zat in 28% van de aanvragen een aflossingsvrij deel. Twee jaar geleden was dat nog 63%. Vooral bij de kopersgroep daalt de vraag naar hypotheken met een aflossingsvrij deel, meldt Hypotheken Data Netwerk (HDN) in een overzicht van aanvragen in februari.

Bron: Honderdduizenden huiseigenaren naderen onbewust einde renteaftrek | Vastgoedactueel

Bekijk het gehele artikel