De Nederlandse koopwoningmarkt laat in het eerste kwartaal van 2026 de eerste tekenen van afkoeling zien. De prijsstijgingen nemen af, er wordt minder vaak overboden en in sommige segmenten stabiliseren de woningprijzen. Tegelijkertijd zorgen hogere hypotheekrentes en een afnemend economisch vertrouwen voor onzekerheid over de verdere marktontwikkeling.
Dat blijkt uit de 53e Monitor Koopwoningmarkt, waarin onderzoekers spreken van een situatie van ‘code geel’ en wijzen op de noodzaak voor alertheid bij consumenten, marktpartijen en overheden.
Vertrouwen neemt af
De economische onzekerheid groeit door internationale ontwikkelingen, waaronder geopolitieke spanningen, stijgende energieprijzen en onzekerheid over het Amerikaanse handelsbeleid. Deze factoren drukken het vertrouwen van consumenten en potentiële huizenkopers. Volgens cijfers van het CBS groeide de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2026 met 0,1%, terwijl de werkloosheid opliep naar 4,2%. Ook de stijgende hypotheekrente beperkt de financieringsmogelijkheden van huishoudens.
Activiteit blijft voorlopig op peil
Ondanks het afnemende vertrouwen blijft de woningmarkt vooralsnog relatief actief. Het Kadaster registreerde in het eerste kwartaal 55.950 woningtransacties, 8,7% meer dan een jaar eerder. Ook het woningaanbod nam toe, mede doordat particuliere verhuurders vaker huurwoningen verkopen. Daarnaast werden ruim 146.800 hypotheekaanvragen ingediend, een lichte stijging ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Volgens de onderzoekers weerspiegelen deze cijfers echter vooral beslissingen die zijn genomen voordat de recente economische onzekerheid zichtbaar werd. Het bewijs daarvoor laat het aantal hypotheekaanvragen in mei zien: 47.750 ingediend, 3% minder dan een jaar geleden.
Minder sterke prijsontwikkeling
De prijsstijgingen op de koopwoningmarkt zetten door, maar het tempo neemt af. De Prijsindex Bestaande Koopwoningen lag in het eerste kwartaal 5,2% hoger dan een jaar eerder, terwijl ook de mediane verkoopprijs minder sterk steeg dan in voorgaande kwartalen. Volgens cijfers van de NVM daalde de mediane verkoopprijs zelfs met 2,7 % ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Daarnaast wordt minder vaak boven de vraagprijs geboden. Gemiddeld betaalden kopers nog 3,7 % boven de vraagprijs, tegenover 5,7% een jaar eerder.
Afkoeling zichtbaar in hogere segmenten
De eerste signalen van afkoeling zijn vooral zichtbaar in het duurdere segment van de woningmarkt. Het aantal transacties van vrijstaande woningen en twee-onder-een-kapwoningen daalde relatief sterk. Ook in de grote steden neemt de prijsdruk af. In Amsterdam stabiliseren de woningprijzen inmiddels al vier kwartalen op rij. Onderzoekers verwachten dat deze ontwikkeling zich in de komende kwartalen mogelijk zal uitbreiden naar andere regio’s.
Nieuwbouw blijft knelpunt
De nieuwbouwproductie levert volgens de monitor nog onvoldoende bijdrage aan het terugdringen van het woningtekort. Sinds 2025 worden per kwartaal ongeveer 7.900 nieuwbouwkoopwoningen verkocht, een niveau dat volgens de onderzoekers onvoldoende is om de gewenste doorstroming op gang te brengen. Tegelijkertijd verschuift het aanbod steeds meer richting appartementen, mede door de focus op binnenstedelijke ontwikkeling en betaalbaarheid.
Stijgende bouwkosten drukken nieuwbouw
De bouwkosten blijven een belangrijke uitdaging voor de nieuwbouwsector. In de afgelopen zes jaar zijn de totale bouwkosten gemiddeld met 37% gestegen. Voor 2026 wordt opnieuw een kostenstijging verwacht, onder meer door hogere materiaal-, energie- en transportkosten. Hierdoor kunnen nieuwbouwwoningen verder in prijs stijgen, wat de concurrentiepositie ten opzichte van bestaande koopwoningen onder druk zet. Dat kan volgens de monitor leiden tot een afnemende vraag naar nieuwbouwprojecten.
Oproep tot versnelling woningbouw
De onderzoekers verwachten dat de komende kwartalen meer duidelijkheid zullen geven over de impact van de economische omstandigheden op de woningmarkt. Tegelijkertijd wijzen zij op het belang van een hogere woningbouwproductie. Daarbij noemen zij onder meer het aanpakken van knelpunten rond stikstof, netcongestie en vergunningprocedures als voorwaarden om geplande woningbouwprojecten sneller te realiseren.
Bron: Afkoeling koopwoningmarkt wordt zichtbaar | Vastgoedactueel
Bekijk het gehele artikel