Huishoudens met een doorsnee inkomen, komen meer dan €100.000 tekort om een hypotheek te kunnen afsluiten voor een woningaankoop. Dat blijkt uit een onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).
Het CPB bekeek de betaalbaarheid van woningen tussen 2015 en 2024. In de afgelopen tien jaar zijn de huizenprijzen veel harder gestegen dan de inkomens en wat mensen maximaal kunnen lenen. Het verschil tussen de koopprijs en de maximale hypotheek is sinds 2015 verdubbeld en bedraagt in 2024 gemiddeld €100.000, schrijven onderzoekers van het CPB.
Inkomen twee keer modaal is noodzakelijk
Tot 2018 lukte het mensen met een gemiddeld inkomen nog om van het eigen inkomen een hypotheek te kunnen afsluiten. Inmiddels is daar een inkomen van twee keer modaal voor nodig.
Voor veel mensen raken betaalbare koopwoningen op deze manier steeds verder buiten bereik. Een huishouden met een gemiddeld inkomen kon in 2015 nog 61% van de beschikbare woningen kopen met een hypotheek. In 2024 daalde dat naar 21%.
Tekst gaat verder onder de afbeelding:
Het CPB laat op een kaartje zien, hoe de bereikbaarheid van woningen sinds 2015 is gedaald. Alleen aan de randen van Nederland, zoals Zeeuws-Vlaanderen, Zuid-Limburg en Oost-Groningen is nog 60% of meer van het woningaanbod betaalbaar voor een doorsnee huishouden. In de vier grote steden is nog 18% van de koopwoningen betaalbaar.
Nauwelijks kansen voor single starters
Voor alleenstaande starters is een woningaankoop het moeilijkst. Nog maar 2% kan op basis van het eigen inkomen voldoende lenen voor een woningaankoop. Veel mensen die een woning willen kopen, spreken spaargeld aan. Maar de meeste jongeren hebben die mogelijkheid niet. Bijna de helft van de 27- tot 34-jarigen heeft minder dan €10.000 spaargeld.
Tekst gaat verder onder de afbeelding:
Vermogen wordt daarmee steeds doorslaggevender, stelt het CPB. In gebieden waar het het moeilijkst is een betaalbare koopwoning te vinden, zoals Amsterdam en Utrecht, blijken kopers steeds vaker vermogende ouders te hebben.
‘Strengere leennormen niet versoepelen’
Ook strengere leennormen spelen een rol bij de betaalbaarheid van woningen, schrijven de onderzoekers. Na de financiële crisis tussen 2007 en 2009 zijn de leennormen aangescherpt om financiële risico’s terug te dringen. Huishoudens mochten minder inkomen aan hypotheeklasten besteden. Hierdoor liep de leencapaciteit terug.
Het CPB ziet het versoepelen van leenmogelijkheden voor een woningaankoop niet als oplossing, omdat dit risico’s met zich meebrengt. Het kan de huizenprijzen verder verhogen, omdat de vraag dan sterk toeneemt. En kopers die meer lenen dan verantwoord is, kunnen in problematische schulden raken.
Meer bouwen en minder fiscaal voordeel
Om koopwoningen beter toegankelijk te maken zijn andere ingrepen nodig, stelt het Planbureau. Dat is enerzijds meer woningen bouwen en de bestaande woningvoorraad beter benutten.
Anderzijds moet de overheid de fiscale voordelen van eigenwoningbezit gaan beperken. Dat kan bijvoorbeeld door de hypotheekrente toch af te bouwen, schreef het CPB in een eerder rapport. Ook zouden mensen die in een sociale huurwoning zitten maar daar eigenlijk te veel voor verdienen, een stimulans moeten krijgen om duurder te gaan wonen.
Bron: Huishouden met doorsnee inkomen komt ton tekort bij woningaankoop | Vastgoedactueel
Bekijk het gehele artikel